Poort van Poliphilos

Daar aangekomen zie ik dat rechts van het hoofdpad een smal en getrapt pad omhoog gaat naar een poort.  Een donkere doorgang naar een even duister gebied daar achter en ik moet onmiddellijk denken aan de “Hypnerotomachia van poliphilos”, het boek waarin de jonge held Poliphilos ook een poort doorgaat  om zijn zoektocht naar zijn utopie te beginnen. Maar zijn veel meer geschiedenissen waarin de protagonist eerst een poort door moet om in zijn of haar droom te belanden. Denk maar bijvoorbeeld aan de ”kleine Alice”.

Ik zie af, in ruil voor een enkel
Kalm moment, van de rust na de dood”

Anna Achmatova: epos zonder held

De bezoeker die de smalle poort is gepasseerd, wordt vanuit het duister overvallen door een zee van licht. Voor zijn verraste ogen ontvouwt zich hier een droomlandschap, een surrealistisch decor van chaotisch opeengestapelde tombes.

Hier is de strijd geluwd en verstomd zijn de stemmen. Wat rest zijn deze decorstukken, de laatste sporen van de acteurs. Weggestorven het applaus.  Ordeloos, als door giganten neergegooid, staan zij links en rechts van het meanderende pad voor ons. Nog pronken ze met hun laatste schoonheid, maar het is een verloren strijd met de natuur die onstuitbaar haar plek herovert. De tijd wordt stil gezet en de laatste sporen uit het verleden afgedekt.

 “Toen werden hem de doden zo bekend
Als was hij dankzij haar met elk van hen
Verbroederd. Wat de anderen ook zeiden,
Hij liet ze maar; lag niet aan gene zijde
Het welgelegen land, het eeuwig zoete? –
Hij taste al de weg af voor haar voeten.”

Rainer Maria Rilke: de dood van een geliefde

Nog even kijk ik om voordat ik verder wandel. Daar ligt de stad, maar deze wal van graven en woekerend groen dringt dat beeld terug en filtert de geluiden van buiten. Een stil perspectief nodigt uit naar het volgende niveau, maar niet voordat ik nog enige ogenblikken stil hebt gestaan bij het uitzicht op de heuvel aan mijn rechterhand.

Daar, boven de omstrengeling van groen en graven, torent een monument met het aanzien van een mausoleum, een oriëntatiepunt in dit chaotische panorama. In deze veelheid aan indrukken is tekenen de enige manier om orde te scheppen. In deze warreling van vormen en structuren heeft het oog heeft enige houvast aan een muur van zerken. Maar inzoomend verdwaal je snel in de begroeiing, in die grillige structuren die zich weinig aantrekken van de oorspronkelijke organisatie en inrichting van dit landschap. Dit theater vertelt haar verhalen omdat het steeds weer anders wordt uitgelicht. Zwaar onderbelichte vormen contrasteren met overbelichte en teder beschenen plekken. Daar ontstaat het beeld van de zonovergoten graftuin.

Gallery fotos groot

Gallery tekeningen groot